سازمان ملل متحد
سازمان ملل متحد (United Nations) سازمانی بین‌المللی است که در سال ۱۹۴۵ تأسیس و جایگزین جامعه ملل (League of Nations) شد

سازمان ملل متحد که توسط ۵۱ کشور تأسیس شد، در سال ۲۰۰۶ میلادی، ۱۹۲ کشور عضو داشته‌است. اعضای آن تقریباً شامل همه کشورهای مستقلی می‌شود که از نظر بین‌المللی به رسمیت شناخته شده‌اند.

فقط واتیکان، که عضویت در سازمان را نپذیرفته‌است و جمهوری چین (سپس تایوان)، که عضویتش بعد از عضویت جمهوری خلق چین لغو شد، در سازمان ملل متحد عضو نیستند.

مقر سازمان ملل متحد در شهر نیویورک است و کشورهای عضو و موسسات وابسته در طول هر سال با تشکیل جلسات منظم در امور بین‌المللی و امور اجرایی مربوط به آنها تصمیم‌گیری می‌کنند.

قوی‌ترین نهاد سازمان ملل، یعنی شورای امنیت، پنج عضو دائمی دارد که در تصمیمات این شورا حق وتو دارند.

اصطلاح "ملل متحد" را نخستین بار فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا در جریان جنگ جهانی دوم برای اشاره به متفقین بکار برد. اولین کاربرد رسمی این اصطلاح در بیانیه اول ژانویه ۱۹۴۲ملل متحد بود که در آن متفقین از مفاد منشور آتلانتیک پشتیبانی کرده بودند و از متفقین خواسته شده بود که از صلح جداگانه با نیروهای محور خودداری کنند.

اندیشه ایجاد سازمان ملل متحد در کنفرانس‌های مسکو، قاهره و تهران در سال ۱۹۴۳ دقیق‌تر شد. از اوت تا اکتبر ۱۹۴۴ نمایندگان آمریکا، شوروی، انگلیس، فرانسه و جمهوری چین در کنفرانس دامبارتن اوکس در واشینگتن دی.سی، بر روی برنامه‌های تشکیل سازمان ملل کار کردند. بیشتر بحث‌های این کنفرانس در مورد نقش اعضای سازمان و شرایط دعوت از آن‌ها بود.

سپس در آوریل ۱۹۴۵ در کنفرانس سان فرانسیسکو تکلیف حق وتو برای پنج عضو شورای امنیت تعیین شد. در نهایت در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵ منشور ملل متحد به امضای ۵۰ کشور رسید و سازمان ملل متحد رسما تشکیل شد (لهستان در کنفرانس نبود ولی جایی برای آن در نظر گرفته شد و بعدا منشور را امضا کرد.)

 ارکان سازمان ملل:

علاوه بر 6 رکن اصلی، سازمان ملل متحد نهادها و برنامه‌های دیگری را نیز زیر پوشش دارد. از شناخته شده‌ترین این نهادها یونسکو، یونیسف، سازمان بهداشت جهانی و کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان است. آنکتاد هم یک رکن فرعی مجمع عمومی سازمان ملل متحد است

ساختمان مقر سازمان ملل در نیویورک به هزینه جان دی. راکفلر کوچک، به مبلغ 5/8میلیون دلار ساخته شد. طرح این ساختمان از معمار برزیلی اسکار نی‌مه‌یر است.

دبیرکل‌های سازمان ملل:

1952-1946 : تریگوه لیه (نروژ)
1961-1953: داگ هامرشولد (سوئد)
1971-1961: او تانت (برمه)
1981-1971: کورت والدهایم (اتریش)
1991-1982: خاویر پرز دکوئه یار (پرو)
1996-1992: پطروس غالی (مصر)
2006-1997: کوفی عنان (غنا)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ


 

مجمع عمومی سازمان ملل

مجمع عمومی سازمان ملل متحد یکی از 6 رکن اصلی سازمان ملل متحد و تنها رکنی است که تمام کشورهای عضو در آن شرکت دارند. مجمع جلساتی سالانه به ریاست یکی از اعضا که منتخب تمام دیگر اعضا است، برگزار می‌کند.

 تصمیم های مجمع جنبه توصیه آمیز دارند. البته در موارد معینی که به امور داخلی سازمان بر می‌گردد، تصمیمات آن الزام آورند. دولت‌ها معمولا خود را نسبت به برخی از قطعنامه‌های مجمع ملتزم می‌دانند و برای آن شانی نظیر یک معاهده قایل می‌شوند که از جمله مشهورترین آن‌ها اعلامیه جهانی حقوق بشر است.

 وظایف واختیارات:

 مجمع عمومی می‌تواند هر مسئله یا موضوعی را که در حوزه صلاحیت یا اختیارات ارگان‌های منشور ملل متحد است مورد بحث قرار دهد. مجمع همچنین می‌تواند در مورد این مسائل به کشورهای عضو و یا به شورای امنیت و یا هر دو توصیه‌هایی نماید.

البته  مجمع نمی‌تواند درباره دعوی و یا قضیه‌ای که مورد بحث شورای امنیت است توصیه بنماید مگر اینکه شورای امنیت از مجمع در خواست کند.

توصیه‌های مجمع

مجمع عمومی برای مقاصد ذیل توصیه‌هایی می‌کند:

 الف- توسعه همکاری بین‌المللی در زمینه سیاسی و تشویق توسعه و حقوق بین‌المللی و تدوین  آن.

 ب- توسعه همکاری بین‌المللی در زمینه‌های اقتصادی- اجتماعی-فرهنگی -آموزشی و بهداشتی و کمک به تحقق حقوق بشر و آزادی‌های اساسی برای همگان.

مجمع ده عضو موقت شورای امنیت، مجمع 54 عضو شورای اقتصادی و اجتماعی و اعضای انتخابی شورای قیمومیت و اعضای دیوان بین‌المللی دادگستری  را انتخاب و نیز به توصیه شورای امنیت،دبیر کل سازمان ملل متحد را منصوب می‌کند.

تصویب بودجه:

 امور مالی سازمان ملل متحد توسط مجمع عمومی کنترل می‌شود و مجمع بودجه سازمان را مطالعه و مخارج آن را میان اعضا تقسیم می‌نماید.مجمع همچنین بودجه‌های موسسات تخصصی سازمان ملل متحد را بررسی می‌کند.

 رای گیری:

 تصمیم گیری در مورد مسائل مهم مانند توصیه درباره صلح و امنیت و انتخاب اعضای شورای امنیت،شورای اقتصادی واجتماعی و شورای قیمومیت ونیز  پذیرشیا تعلیق و اخراج اعضا و مسائل مربوط به قیمومیت و امور مالی با اکثریت دوسوم آرا اعضا حاضر و رای دهنده اتخاذ می‌شود اما برای سایر مسائل اکثریت ساده لازم است.

 جلسات:

 اجلاس عادی مجمع عمومی سالی یک‌بار واز سومین سه شنبه ماه سپتامبر تشکیل می‌شود. مجمع همچنین می‌تواند به درخواست شورای امنیت اکثریت اعضا و یا به درخواست یک عضو که مورد موافقت اکثریت اعضا باشد اجلاس‌های ویژه تشکیل دهد.

تشکیلات:

 مجمع عمومی، رئیس و نواب رئیس خود را در همان اجلاس انتخاب و آئین نامه کار خود را تعیین می‌کند.مجمع در هر اجلاس،اکثر موضوعات دستور کار خود را میان هفت کمیته اصلی خود تقسیم می‌کند.

 کمیته‌های اصلی

1-    کمیته ویژه سیاسی (برخی مسائل سیاسی)

 2-    کمیته اول (مسائل سیاسی و امنیتی از جمله تعدیل تسلیحات)

 3-    کمیته دوم (مسائل اقتصادی ومالی) 

4-    کمیته سوم (موضوعات اجتماعی-انسانی وفرهنگی)

 5-    کمیته چهارم (موضوعات مربوط به قیمومیت از جمله سرزمین‌های غیر خودمختار)

 6-    کمیته پنجم (امور اداری و بودجه ای)

 7-    کمیته ششم (امور حقوقی)

 هر کشور عضو می‌تواند در هر یک از این کمیته‌های اصلی نمایندگانی داشته باشد.

 مسئولیت سازمان دادن و تنظیم کار هر اجلاس بعهده کمیته عمومی است که متشکل از رئیس مجمع، هفده نایب رئیس و روسای هفت کمیته اصلی است.

کمیته استوارنامه‌ها متشکل از 9 عضو است که توسط مجمع عمومی به پیشنهاد رئیس مجمع انتخاب می‌شوند و در باره استوارنامه‌های نمایندگان به مجمع گزارش می‌دهند

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

شورای امنیت

شورای امنیت (UNSC) یکی از ارگان‌های سازمان ملل متحد است که وظیفه پاسداری از امنیت و صلح بین‌المللی را به عهده دارد.

بر اساس منشور سازمان ملل‌متحد، حیطه قدرت شورای امنیت شامل اعزام نیروهای پاسدار صلح، تصویب تحریم‌های بین‌المللی و اعطای اجازه استفاده از نیروی نظامی علیه کشورهای متخاصم است. تصمیم‌های این شورا به صورت قطعنامه‌های شورای امنیت اعلام می‌شود.

شورای امنیت 5 عضو دائم و 10 عضو انتخابی دارد. 5 عضو دائم این شورا در تصمیم‌ها و رای‌گیری‌های شورا حق وتو دارند. ریاست شورای امنیت نوبتی است و طول مدت آن یک ماه است.

از زمان اولین جلسه آن تاکنون، شورا بطور مداوم به کار خود ادامه داده و بصورت گسترده‌ای در جهان اعتبار کسب کرده و جلساتی در بسیاری از شهرها مانند پاریس و آدیس آبابا داشته است. با وجود این بیشتر جلسات آن در مقر معاونت سازمان‌ملل متحد تشکیل می‌شود.

تغییرات مناسب و رضایت‌بخش در ترکیب این شورا در سه دوره اتفاق افتاده است. در سال ۱۹۶۵ با اصلاح ماده‌های ۲۳ و ۲۷ منشور سازمان ملل متحد، اعضای انتخابی شورا از 6کشور به 10کشور افزایش یافتند.

یک عضو شورای امنیت باید همیشه در مقر اصلی شورای امنیت در نیویورک حاضر باشد تا شورای امنیت بتواند در هر موقعی تشکیل جلسه بدهد. این مورد جزو اصول بسیار مهم منشور سازمان ملل متحد است که برای مقابله با ضعف جامعه ملل در گذشته بود، چراکه تشکیلات جامعه ملل همیشه قادر به واکنش و پاسخگویی در همه موارد بحرانی نبود.

نقش رئیس شورای امنیت شامل تنظیم برنامه و الگویی برای تشکیل مداوم جلسات آن و پیش‌ بینی بحران‌ها است. ریاست شورا بطور چرخشی و به ترتیب الفبای انگلیسی نام کشورهای عضو واگذار می‌شود.

به تصمیم‌های شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه گفته می‌شود. برای پذیرش یک قطعنامه باید دست کم ۹ عضو از 15عضو شورای امنیت به آن رای مثبت دهند و هیچیک از اعضای دائم به آن رای مخالف ندهند.

گروه‌های عضو شورای امنیت سازمان‌ملل متحد به دو نوع تقسیم می‌شوند:

اعضای دائم:

آمریکا، انگلیس، روسیه، چین و فرانسه.

اعضای انتخابی:

آفریقای جنوبی، اندونزی، ایتالیا، بلژیک، بورکینافاسو، پاناما، کاستاریکا، کرواسی، لیبی و ویتنام.

کشوری که عضو سازمان ملل متحد است ولی عضو شورای امنیت نیست، می تواند در تصمیمات شورای امنیت شرکت کند.

 نقش سازمان ملل متحد در تامین امنیت کلی جهانی براساس منشور سازمان ملل متحد تعریف می‌شود که به شورای امنیت قدرت اقدام در موارد زیر را می‌دهد:

  • تحقیق و بررسی هر وضعیت تهدید کننده صلح بین المللی،
  • توصیه و اقداماتی برای حل و فصل مسالمت آمیز مشاجرات و اختلاف‌ها،
  • فراخوانی اعضای دیگر برای شرکت ملت‌های عضو دیگر در اقدامات اقتصادی مانند محاصره و تحریم دریایی، هوایی، پستی و ارتباطات رادیویی، یا اقدامات جدی دیپلماتیک،
  • در صورت لزوم ، اجرا و الزام تصمیمات خود با نیروهای نظامی.
  • ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
 
 
 
سازمان همکار ی اسلامی
سازمان همکار ی اسلامی(Organization of the Islamic Cooperatin) (OIC) صدای جمعی جهان اسلام و تضمینی برای حفاظت و حمایت از منافع جهان اسلام در زمینه ترویج صلح بین‌المللی و هماهنگی میان افراد مختلف جهان است.

نام این سازمان از زمان تاسیس در سال ۱۹۶۹ تا سال 2011 سازمان کنفرانس اسلامی بود.

اما در سی و هشتمین اجلاس شورای وزیران امورخارجه این سازمان که 28 تا 30 ژوئن در شهر آستانه پایتخت قزاقستان برگزار شد نام سازمان کنفرانس اسلامی به سازمان همکاری اسلامی تغییر یافت و نشانه آن نیز عوض شد.

سازمان همکار ی اسلامی  با عضویت 57 کشور اسلامی در گستره بیش از چهار قاره جهان استبا 57 کشور عضو در چهار قاره جهان یکی از سازمان‌های بین‌المللی کنونی جهان به شمار می‌رود.

57 عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC)‌ در ۴ قاره جهان پراکنده‌اند. جز آلبانی که کشوری اروپایی است و ترکیه که خود را کشوری اروپایی به حساب می‌آورد و سورینام که عضو آمریکایی سازمان است، دیگر اعضای سازمان از قاره آسیا یا آفریقا هستند. همچنین، اعضاء براساس نوعی تقسیم بندی رسمی، به سه گروه عرب، آفریقایی و آسیایی تعلق دارند. گروه عرب و به ویژه کشورهای عرب عضو شورای همکاری خلیج فارس، کانون اصلی قدرت در سازمان به شمار می آیند.

سازمان کنفرانس اسلامی از زمان نخستین اجلاس سران در سال ۱۹۶۹ (رباط - مغرب) تاکنون 10 اجلاس در سطح سران و ۳4 اجلاس عادی در سطح وزیران خارجه برگزار کرده است. اجلاس وزیران خارجه، هر سال و اجلاس سران، هر سه سال یک بار، برگزار می‌شود. میزبانی هر کشور باید از سوی اجلاس رسمی مورد تأیید قرار گیرد.

کشور میزبان برای یک دوره زمانی که تا برگزاری اجلاس بعدی به طول خواهد انجامید، ریاست سازمان را برعهده خواهد داشت. در اجلاس وزیران خارجه و سران، موارد موجود در دستور کار سازمان که شامل امور سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اداری و مالی است، مورد بررسی قرار می گیرد و تصمیمات سازمان درباره آنها طی قطعنامه هایی منتشر می گردد. تعداد کل قطعنامه های اجلاس‌های عادی، بیش از ۱۰۰ مورد است.

همچنین در پایان اجلاس سران یا وزیران خارجه، بیانیه ای مشتمل بر نکات اصلی طرح شده در اجلاس و خلاصه تصمیمات انتشار می یابد. اجلاس سران عالیترین مرجع تصمیم گیری در سازمان است اما اجلاس وزیران خارجه، عملا مرکز عمده تصمیم گیری به شمار می آید.
اهداف سازمان
اهداف سازمان کنفرانس اسلامی هفت مورد است که به ترتیب زیر در منشور آن مشخص شده است:
۱ - ارتقاء همبستگی اسلامی میان کشورهای عضو.
۲ - حمایت از همکاری میان کشورهای عضو در زمینه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، علمی و دیگر موارد اساسی و مشورت میان کشورهای عضو در سازمان های بین المللی.
۳ - تلاش در جهت محو تبعیض نژادی و خاتمه بخشیدن به استعمار در تمام اشکال آن.
۴ - اتخاذ تدابیر لازم برای پشتیبانی از صلح و امنیت بین المللی مبتنی بر عدالت.
۵ - هماهنگ کردن تلاش ها به منظور حفاظت از اماکن مقدس و آزادسازی آنها و پشتیبانی از مبارزه ملت فلسطین و کمک به این ملت درجهت بازپس گرفتن حقوق [خود] و آزادنمودن سرزمینش.
۶ - پشتیبانی از مبارزه تمام ملل اسلامی در راه حفاظت از کرامت، استقلال و حقوق ملی شان.
۷ - ایجاد جوی به منظور ارتقاء همکاری و تفاهم میان کشورهای اسلامی و دیگر کشورها.
آئین نامه ای نیز درمورد شیوه جریان امور و تصمیم گیری در جلسات رسمی سازمان تهیه شده است که تصمیم گیری در سازمان بر پایه آن صورت می گیرد. همچنین تصمیم گیری در سازمان، براساس رأی گیری اکثریت است اما در عمل، تصمیمات سازمان طی جلسات رسمی، با اجماع اتخاذ می شود.

ریشه‌های فکری سازمان کنفرانس اسلامی

گستره عضویت سازمان کنفرانس اسلامی عموما شامل کشورهایی است که از یک رشته وجوه مشترک یا نزدیک های تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و... برخوردارند. محور رسمی تجمع آنها، نقطه اشتراکی است که در اعتقادات دینی دارند. تاریخ اسلامی نیز منع الهام اندیشمندان مسلمان و مایه حرکت در میان نیروهای سیاسی جوامع اسلامی است. درواقع، بر مبنای مقایسه ای ساده میان اوضاع وخیم مسلمانان در عصر حاضر و اقتدار و عظمت آنان در طول نزدیک به ۱۳ قرن، نظری واحد در جوامع اسلامی پدید آمده است که علت ضعف کنونی کشورهای اسلامی را در تفرقه و پراکندگی آنها می داند و راه اساسی رهایی از نابسامانی های فعلی را در تمسک به «اتحاد اسلامی» و رشد فرایند «همبستگی اسلامی» می بیند. اعتقاد به «اتحاد» که از زمان ظهور اسلام در جزیرةالعرب به عنوان یک اندیشه بر جوامع اسلامی حاکم بود، از ارزش های سیاسی ریشه می گیرد که پایه ای دینی دارد. در واقع، قرآن کریم، یگانه راهنمای جاودانه مسلمانان، شامل اشارات و تصریحاتی است که ارزش های سیاسی خاص را در این زمینه منعکس می‌سازد.

تاریخچه تشکیل سازمان کنفرانس اسلامی

با شروع جنگ جهانی دوم، دوره پی گیری افکار پان اسلامیست که در آنها احیای خلاقیت اسلامی نیز مورد توجه بود، به پایان رسید و جهان اسلام، وارد دوره جدیدی از حیات سیاسی خود شد. واقعیات این دوره، اثرات عمیقی بر افکار سیاسی مسلمانان برجای گذاشت. اهم این واقعیت ها عبارت بودند از:
- شکست مسلمانان در جنگ ۱۹۴۸ در فلسطین و تأسیس دولت صهیونیستی؛
- تأسیس کشور اسلامی پاکستان در بخش های مسلمان نشین هند؛
- آغاز عصر استعمارزدایی و استقلال تدریجی کشورهای اسلامی در منطقه؛
- ظهور ناسیونالیسم به عنوان یک نیروی مهم سیاسی؛

بر این اساس، نیروهای اسلام گرا در جهان اسلام خواهان تشکیل جبهه ای متحد از کشورهای اسلامی، در نظام موجود بین المللی بودند. حضور این نیرو، با تشکیل سازمان کنفرانس اسلامی، به نتیجه مشخص و ملموسی انجامید اما تلاش های معاصر جهت تحقق این هدف، به دهه ۱۹۵۰ بازمی گردد. تشکیل «کنفرانس عمومی اسلامی» که با کوشش مصر، عربستان و پاکستان در ۱۹۵۲ صورت پذیرفت، یکی از اولین اقدامات کشورهای اسلامی در این رابطه بود.

شکست ۱۹۶۷ میلادی اعراب از اسرائیل و نیز هم زمان با آن، آتش سوزی در مسجدالاقصی (در ۲۱ اوت ۱۹۶۹)، زمینه را برای عملی ساختن طرح برپایی کنفرانس سران اسلامی فراهم ساخت و موجی از خشم و بدبینی نسبت به یهودیان در جهان اسلام پدید آورد.
با برپایی این کنفرانس در رباط (مغرب) بود که این حرکت صورت عملی به خود گرفت. در پایان این کنفرانس، اعلامیه ای منتشر شد که در آن آمده بود که «دولت ها و ملت های آنها مصمم اند هرگونه راه حلی درمورد مسئله فلسطین را که متضمن بازگشت قدس به وضع پیش از ژوئن ۱۹۶۷ نباشد، رد کنند» و نیز اجلاس های بعدی را تنظیم کردند که در اجلاس سوم وزیران خارجه که (مارس ۱۹۷۲) در جده برگزار شد، منشور سازمان مورد تصویب قرار گرفت و به این ترتیب سازمان کنفرانس اسلامی، رسما موجودیت یافت.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل با نام مخفف (یو ان اچ سی آر) از جمله زیرمجموعه‌های سازمان ملل است

این کمیساریا که دفتر آن در ژنو سوئیس قرار دارد ۱۴ دسامبر سال ۱۹۵۰ به منظور محافظت و حمایت از پناهندگان و یاری رساندن در امر بازگشت یا اسکان مجدد آنها تاسیس شده است.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل به عنوان جایگزین سازمان بین‌المللی پناهندگان و پیشتر از آن اداره کل نجات و توانبخشی سازمان ملل، تاسیس شده است.

مهمترین وظیفه این کمیساریا، رهبری و هماهنگ نمودن فعالیت‌های بین‌المللی جهت محافظت و رفع مشکلات پناهندگان در سراسر جهان است.

هدف اولیه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، حراست از حقوق و سلامتی پناهندگان عنوان شده است.

این کمیساریا می‌کوشد تا از احترام به حقوق پناهندگان و سلامت آنها در کشورهای دیگر، بازگشت داوطلبانه آنها به کشور خود، اسکان مجدد آنها در کشور ثالث و غیره مطابق قوانین بین‌المللی اطمینان حاصل کند.

خدمات کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل همچنین توسط سفیران حسن نیت سازمان ارائه می‌شود.

تا سال 2011، دو بار جایزه صلح نوبل در سال‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۸۱ به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعطا شده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

سازمان همکاری‌های اقتصادی اکو

سازمان همکاری‌های اقتصادی – اکو - روز 28 خرداد 1369 طی پیمانی که میان وزیران امور خارجه ایران و ترکیه و پاکستان در شهر ازمیر ترکیه به امضا رسید، تأسیس شد.

این سازمان در حقیقت شکل تغییر یافته پیمان (آر. سی. دی) است که در 30 تیر 1343 در شهر استانبول ترکیه میان سران سه کشور ایران، ترکیه، و پاکستان به امضا رسیده بود.

هدف از این تغییر ماهوی، وسیع‌تر کردن دامنه همکاری‌ها و افزایش تعداد اعضای این سازمان بود.

به همین دلیل در پی عضویت کشورهای مسلمان تازه استقلال یافته شوروی سابق از جمله جمهوری آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان و همچنین افغانستان در اکو، فعالیت این سازمان گسترش یافت و در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی از اهمیت بسیاری برخوردار شد.

علاوه بر این در اجلاس سران اکو در بهمن 1370 در تهران، اعضای این سازمان با مشارکت هیأتی از جامعه مسلمانان ترک قبرس در فعالیت‌های اقتصادی، فرهنگی و فنی "اکو" بدون آنکه به موضع سیاسی هر کشور راجع به بحران قبرس خدشه‌ای وارد آید، حمایت کردند.

اجلاس وزیران خارجه کشورهای عضو اکو در بهمن 1371 نیز با تأسیس "بانک توسعه و تجارت اکو" با سرمایه اولیه 400 میلیون دلار موافقت کردند.

نخستین اجلاس رهبران اوپک که به تأسیس این سازمان رسمیت سیاسی بخشید، در بهمن 1370 در تهران تشکیل شد و پس از آن به صورت ادواری، هر یک از کشورهای عضو این سازمان میزبان نشست رهبران بوده اند.

شورای وزیران این سازمان بالاترین سطح اداری آن محسوب می‌شود که وزیران امور خارجه و یا دیگر وزیران کشورهای عضو در آن شرکت می‌کنند. این شورا هر سال یک بار تشکیل جلسه می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های اکو رقم بالای جمعیت آن است. این سازمان با 360 میلیون نفر که یک چهارم جمعیت مسلمانان جهان را تشکیل می‌دهد، بزرگترین تشکل اقتصادی در دنیای اسلام محسوب می‌شود.

اکو به عنوان نقطه تماس سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا از موقعیتی ممتاز و استراتژیک در سطح بین‌المللی برخوردار است.

منابع غنی و بکر معدنی و نفتی و گازی موجود در اکثر کشورهای عضو اکو سرمایه ارزشمندی را در اختیار این سازمان قرار داده است.

از طرفی ایران به دلیل داشتن مرز زمینی با 5 کشور دیگر عضو و دارا بودن موقعیت استراتژیک جغرافیائی برای برقراری اتصال سایر اعضاء به آب‌های بین‌المللی و نیز به دلیل استقرار دبیرخانه دائمی اکو در تهران از موقعیت محوری در این سازمان برخوردار است.

زبان رسمی اکو انگلیسی و مقر اصلی آن شهر تهران در ایران است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

اینترپل (پلیس بین‌الملل)

سازمان بین‌المللی پلیس جنایی که به اختصار اینترپل نامیده می‌شود، در سال 1923 میلادی طی اجلاسی که در کشور اتریش با حضور رؤسای پلیس 7 کشور برگزار شد، با عنوان «کمیسیون بین‌المللی پلیس جنایی» پایه‌گذاری و مقر آن شهر وین تعیین شد

هدف از تشکیل این کمیسیون ایجاد یک سیستم کنترل و مقابله بین‌المللی با جرایم و تأسیس مرکزی برای مبادله اطلاعات و اخبار بین پلیس کشورهای مختلف بود.

این کمیسیون تا وقوع جنگ جهانی دوم فعالیت خود را گسترش داد. بعد از جنگ جهانی دوم و در سال 1946 اجلاسی در بروکسل (بلژیک) برای تجدید فعالیت و تعیین مفهوم کلی همکاری‌های پلیس بین‌الملل برگزار گردید و طی آن مقررات و قوانین جدیدی تصویب شد.

در این اجلاس « اینترپل» به عنوان نام اختصاری اداره مرکزی انتخاب شد و به تدریج کشورهای بیشتری به عضویت این کمیسیون درآمدند. سپس در سال 1956 اساسنامه اصلاح شد و نام «کمیسیون بین‌المللی پلیس جنایی» به «سازمان بین‌المللی پلیس جنایی» جنایی تغییر یافت.

با عنایت به اینکه شکل‌گیری این سازمان حاصل تحول و گسترش روابط کشورها با یکدیگر و کشیده شدن مسایل و موارد مختلف داخلی کشورها به آن سوی مرزها و بین‌المللی شدن آنهاست، لذا این سازمان با توجه به اصل حاکمیت ملت‌ها و عدم مداخله در مسایل سیاسی، مذهبی، نژادی و نظامی تشکیل شده است.

مقر مرکزی سازمان اینترپل در حال حاضر در شهر لیون فرانسه می‌باشد و تا سال 2010 تعداد 188 کشور عضو این سازمان هستند.
زبان‌های رسمی سازمان اینترپل عبارتند از: اسپانیولی، انگلیسی، عربی و فرانسه. این سازمان دارای اساسنامه‌ای 50 ماده‌ای است که بیانگر اهداف، وظایف و ساختار سازمان آن است.

ساختار اینترپل:

ارکان تشکیل دهنده سازمان بین‌المللی پلیس جنایی عبارتند از:

1- مجمع عمومی 2 - کمیته اجرایی 3- دبیرخانه کل 4- اینترپل کشورها 5- مشاورین

اهم مأموریت‌های سازمان اینترپل:

  •  پیگیری کلیه امور پلیسی در سطح دنیا
  • ایجاد بانک اطلاعاتی از اطلاعات واصله از کشورهای عضو در زمینه‌های مختلف از جمله سیاهه مجرمین بین‌المللی، اتومبیل‌های مسروقه، اموال فرهنگی مسروقه و ... به منظور بهره‌برداری کشور‌های عضو
  • برگزاری سمینارها و کنفرانس‌های بین‌المللی در زمینه‌های فنی و تخصصی پلیسی
  • تدوین و انتشار بولتن‌های تخصصی در زمینه جرایم بین‌المللی
  • همکاری با کشورها در زمینه مبارزه با جرایم سازمان یافته بین المللی نظیر قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان، پولشویی، تروریسم، جرایم رایانه ای، جرایم زیست محیطی و...
  • مدرن‌سازی منطقه‌ای و ایجاد شبکه‌های ارتباط رایانه ای با ادارات اینترپل کشور‌های عضو
  • تبادل اطلاعات علمی‌و تکنولوژی در زمینه‌های مختلف پلیسی و کشف علمی‌جرایم
  • صدور اعلان های بین المللی بنا به درخواست کشورهای عضو

بخشنامه‌های بین‌المللی:

این بخشنامه‌ها بنا به درخواست اینترپل کشورهای عضو صادر و برای تمامی اعضا ارسال می‌شوند و حاوی اطلاعات جامعی در مورد تبهکاران و مجرمین بین‌المللی با ذکر مشخصات هویتی، شگردهای کار، عکس و آثار انگشتان و ... است که این امر به کشورهای عضو اینترپل کمک می‌کند تا بتوانند با هماهنگی مراجع داخلی، ورود و خروج مجرمین را به کشور کنترل نمایند.

این اعلامیه‌ها به انواع مختلفی تقسیم شده‌اند:

اعلان آبی (استعلام):

 این اعلان برای کسب اطلاعات و سوابق جنایی متهم در دیگر کشورها صادر و هدف از صدور آن یافتن ردپایی جنایی از اعمال متهم در سایر نقاط جهان است.

اعلان سبز (هشدار):

این اعلان مربوط به اطلاعات هویتی اشخاص سابقه دار است و هدف از انتشار آن اعلام هشدار و معرفی برخی از جنایتکاران خطرناک به دیگر کشورها جهت اتخاذ تدابیر لازم برای پیشگیری از ارتکاب احتمالی اعمال خلاف توسط چنین افرادی است.

اعلان زرد (گمشدگان):
این اعلان در خصوص افراد گمشده در سطح بین المللی به منظور ردیابی و شناسایی آنها صادر می شود.

اعلان مشکی (اجساد شناسایی نشده):

این اعلان مربوط به اجساد مجهول الهویه بوده و شامل خصوصیات و جزییات اجسادی است که در برخی کشورها پیدا شده و در حوزه کشور مذکور قابل شناسایی نمی باشد.

اعلان قرمز (تحت پیگرد):

این اعلان در خصوص متهمین تحت تعقیب در سطح بین المللی صادر می شود و طی آن از کشورها درخواست بازداشت متهم را به منظور استرداد ارایه می نمایند. این اعلان دارای مشخصات هویتی و اطلاعات قضایی است.

اعلان نارنجی ( هشدار):

برای آگاهسازی مؤسسات پلیسی و عمومی و سایر سازمان های بین المللی مرتبط، نسبت به تهدیدات بالقوه ناشی از سلاح های مخفی و بمب هایی که به صورت بسته های پستی ارسال می شوند و سایر اشیاء و مواد خطرناک به کار می‌رود.

 بخشنامه های بین‌المللی در مورد اشیاء و اموال فرهنگی مسروقه:

این بخشنامه برای شناسایی و کشف عتیقه‌جات، میراث فرهنگی کشورها، تابلوهای با ارزش نقاشی و ... که از یک کشور به سرقت می رود، صادر و به درخواست کشورهای عضو توسط دبیرخانه مرکزی انتشار می‌یابند.

پایگاه های اطلاعاتی اینترپل:

اینترپل امکان دسترسی فوری و مستقیم به حجم وسیع اطلاعات جنایی از طریق پایگاه های اطلاعاتی مختلف را برای کلیه کشورهای عضو مهیا می سازد. این امر جامعه پلیس جهانی را قادر می سازد تا به بسیاری از اطلاعات دسترسی یابند و بدین ترتیب باعث تسهیل در امر تحقیقات و همچنین تقویت همکاری های بین المللی پلیسی شوند.

دسترسی به این پایگاه های اطلاعاتی حاوی اطلاعات اسمی، آثار انگشتان، اطلاعات DNA ، تصاویر سوء استفاده جنسی از کودکان، مدارک مسافرتی مسروقه یا گمشده، خودروهای مسروقه و آثار هنری مسروقه از طریق سیستم I-24/7 امکان پذیر است.

این سازمان در راستای مبارزه با جعل گذرنامه های سرقتی و مفقودی اقدام به ایجاد بانک اطلاعات بین المللی گذرنامه های مسروقه و مفقود شده (SLTD) نموده که اطلاعات گذرنامه ها توسط کشور مربوطه در بانک مذکور درج می شود و کشورهای عضو با اتصال مبادی ورودی و خروجی به سیستم مذکور به صورت آنلاین کلیه مشخصات گذرنامه های اتباع خارجی را کنترل می نمایند که در صورت هرگونه مغایرت در مشخصات صدور گذرنامه بلافاصله فرد دارنده گذرنامه بازداشت و اقدامات قانونی مبنی بر جعل و استفاده از گذرنامه جعلی علیه وی به عمل می آید.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

جنبش عدم تعهد

جنبش عدم تعهد متشکل از 118 کشور است و علائق سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور‌های در حال توسعه را در سطح جهانی نمایندگی می‌کند.

جنبش عدم تعهد (NAM) سال‪ ۱۹۶۱‬میلادی در بحبوحه دوران جنگ سرد با تلاش جواهر لعل نهرو نخست‌وزیر فقید هند، سوکارنو از اندونزی، جمال عبدالناصر از مصر و ژنرال تیتو از یوگسلاوی با هدف وحدت بین کشورهایی بنیان گذاشته شد که نه در اردوگاه کمونیسم و نه در اردوگاه کاپیتالیسم قرار داشتند.

این جنبش تاکنون ‪ ۱۴‬نشست در سطح سران برگزار کرده است و هم اکنون ‪۱۱۸‬ کشور که تقریبا بیش از دوسوم اعضای سازمان ملل متحد را تشکیل می‌دهند عضو آن هستند و  کوبا ریاست دوره‌ای جنبش غیرمتعهدها را برعهده ‌دارد.

از مجموع اعضای جنبش عدم تعهد ‪ ۵۳‬کشور از قاره آفریقا ، ‪ ۳۸‬کشور از قاره آسیا ، ‪ ۲۶‬کشور از آمریکای لاتین و یک کشور از اروپا (بلاروس) عضو رسمی جنبش هستند و هائیتی و سنت کیس و نویس دو عضو جدید این جنبش هستند که در اجلاس پارسال سران عدم تعهد در هاوانا به آن پیوستند. ‪ ۱۵‬کشور و ‪ ۷‬سازمان بین‌المللی نیز عضو ناظر جنبش عدم تعهد هستند.

غیر متعهدها و دغدغه‌های پیش رو

در سال 1961 و در اولین اجلاس این جنبش که در بلگراد، پایتخت یوگسلاوی سابق، برگزار شد، شرایط عضویت کشور‌ها در جنبش غیر متعهد‌ها تعیین شد. بر این اساس کشور‌های عضو غیر متعهد‌ها از ائتلاف با قدرت‌های بزرگ و عضویت در پیمان‌های دفاعی که این قدرت‌ها نیز عضو آن هستند، منع شده‌اند.

در این اجلاس که در بلگراد به میزبانی ژنرال تیتو برگزار شد، محور مباحثات 25 کشور اولیه عضو، خطر بروز جنگ میان ایالات متحده آمریکا و شوروی سابق بود.

عدم تعهد در بیانیه پایانی اجلاس اول اعلام کرد: هدف ما حمایت از کشور‌های مستقل و مبارزه با امپریالیسم است. عدم تعهد همچنین خود را متعهد به بازسازی ساختار اقتصاد جهانی دانسته بود.

پس از فروپاشی اتحاد شوروی و پایان جنگ سرد، در سال‌های آغازین دهه 1990، فرایند جهانی سازی، تجارت و سرمایه گذاری، بدهی‌های خارجی، بیماری ایدز و جرایم بین‌المللی  به عمده ترین دغدغه‌های غیر متعهد‌ها بدل شدند.

غیر متعهد‌ها دارای اساسنامه مدون و یا یک مقر دائمی نیست. تصمیمات اصلی نیز در اجلاس سران کشور‌های عضو این جنبش اتخاذ می‌شوند. اجلاس سران غیر متعهد‌ها هر سه سال یکبار برگزار می‌شود. سمت ریاست جنبش عدم تعهد نیز هر دوره به کشور میزبان اجلاس سران واگذار می‌شود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

سازمان جهانی تجارت

سازمان جهانی تجارت که از ابتدای سال 1995 میلادی برای مدیریت مناسبات تجارت چنـد جانبه بیـن‌المللی جایگزین گات شد، اکنون به یک سازمان بزرگ جهانی تبدیل شده است.

اهمیت سازمان جهانی تجارت (World Trade Organization -WTO) تا آن حد است که در حال حاضر 150 کشور جهان به عضویت این سازمان درآمده و 30 کشور نیز در حال طی کردن فرآیند الحاق هستند.ایران نیز اکنون به عضویت ناظر سازمان جهانی تجارت درآمده  وسرگرم آماده سازی فرایند مذاکرات است.

در اوج جنگ جهانی دوم و بویژه در سالهای بعد از آن تلاش های وسیع برای نظم بخشیدن به مناسبات بین کشورها در عرصه های سیاسی و اقتصادی صورت گرفت.در زمینه سیاسی، نتیجه این تلاش ها به تأسیس سازمان ملل متحد به عنوان سازمانی برای مدیریت مناسبات سیاسی بین المللی انجامید.

 نتیجه این تلاش ها در عرصه تجارت و بازرگانی در سال 1947 به تأسیس موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت (گات) منجر شد. بسیاری از کشورها مسائل مربوط به تجارت چندجانبه خود را حدود نیم قرن در چارچوب گات پیگیری می کردند.با این وجود،از یک سو به دلیل فقدان یک مبنای حقوقی برای گات، به عنوان یک سازمان بین المللی، و از سوی دیگر به دلیل گسترده و پیچیده تر شدن مسائل مربوط به تجارت و بازرگانی بین المللی ضرورت تأسیس یک نهاد مسئول در این زمینه در دهه آخر قرن بیستم بخوبی آشکار شد. بر همین اساس اعضای گات در دور اروگوئه که آخرین دور مذاکرات تجاری گات محسوب می شود با تصویب موافقت نامه مراکش سنگ بنای نهاد جدیدی به نام سازمان جهانی تجارت را گذاشتند.

سازمان جهانی تجارت گات باضافه خیلی چیزهای دیگر است.گات در واقع مجموعه ای از قواعد و مقرراتی بود که هرگز از یک مبنای حقوقی به عنوان یک نهاد بین المللی برخوردار نبود و به طور موقت شکل گرفته بود در حالی که سازمان جهانی تجارت یک نهاد بین المللی با ساختار سازمانی دائمی است. این سازمان که از سال 1995 جایگزین گات شده است یک سازمان بین المللی است که علاوه بر موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت در چارچوب  موافقتنامه های متعدد دیگری بر حقوق و تعهدات اعضاء نظارت می کند.

تفاوت دیگر گات با سازمان جهانی تجارت در این است که مقررات گات تنها شامل تجارت کالاها بود در حالی که موافقتنامه سازمان جهانی تجارت علاوه بر تجارت کالاها، تجارت خدمات و جنبه های تجاری مرتبط با مالیکت معنوی را نیز در بر می گیرد.

یک تفاوت دیگر گات با سازمان جهانی تجارت در نظام حل و فصل اختلافات است. در سازمان جهانی تجارت مقررات تفصیلی تر و عملی تری در مورد بررسی و اجرای تصمیمات نظام حل و فصل اختلاف وجود دارد. نظام حل و فصل اختلافات این سازمان محدودیت زمانی برای بررسی تعیین کرده و از این لحاظ از سرعت بیشتری نسبت به نظام حل و فصل اختلافات گات برخوردار است. در این نظام که جنبه خودکار دارد احتمال کارشکنی و تأخیر کمتر است. همچنین یک نهاد برای فرجام خواهی و بررسی نظرات هیأت حل و فصل اختلافات نیز در سازمان تجارت وجود دارد.

اهداف یادشده در مقدمه موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت یعنی مواردی همچون بالابردن سطح زندگی مردم کشورهای عضو،فراهم نمودن امکانات ایجاد اشتغال کامل،افزایش درآمدهای واقعی و بالابردن سطح تقاضا، و بهره برداری مؤثر از منابع جهانی و گسترش تولید تجارت بین المللی اهداف سازمان جهانی تجارت نیز است.

به اضافه این که در این سازمان گسترش تولید و تجارت خدمات نیز علاوه بر گسترش تولید و تجارت کالاها مد نظر قرار گرفته است و استفاده از منابع جهانی هم به حمایت از محیط زیست و رشد پایدار مشروط شده است.

بنابراین اگر اهداف سازمان جهانی تجارت را بخواهیم بطور خلاصه بیان کنیم عبارت خواهند بود از:
1- مدیریت و نظارت بر اجرای 28 موافقت نامه 
2- مجمعی برای مذاکرات تجاری چند جانبه 
3- مکانیسم حل و فصل اختلافات تجاری
4- بررسی و ارزیابی سیاست های تجاری اعضاء
5- همکاری با دیگر سازمان های بین المللی در زمینه مدیریت اقتصاد جهانی
6- کمک به کشورهای درحال توسعه و اقتصادهای در حال گذار جهت برخورداری از مزایای نظام تجارت چند جانبه
 
سازمان جهانی تجارت نیل به این اهداف را برمبنای اصولی همچون اصل عدم تبعیض، اصل آزاد سازی تجاری، اصل تجارت عادلانه، اصل شفافیت، اصل رفتار ویژه و متفاوت با کشورهای درحال توسعه تعقیب می کند.البته باید توجه داشت که براین اصول استثنائات زیادی وارد شده است و اینطور نیست که همه کشورهای عضو سازمان جهانی تجارت با هر سطحی از توسعه اقتصادی و یا هر میزان از حجم اقتصاد و تجارت به یک اندازه ملزم به رعایت این اصول باشند.

سازمان جهانی تجارت به عنوان یک سازمان بین المللی که اکثر کشورهای جهان عضو آن هستند برای انجام وظایف خود که مدیریت تجارت چندجانبه بین المللی است دارای ساختار تشکیلاتی به شرح زیر است:

کنفرانس وزیران:

کنفرانس وزیران بالاترین رکن سازمان جهانی تجارت و متشکل از وزیران ذیربط کلیه کشورهای عضو است.نشست کنفرانس وزیران معمولاً از وزیران بازرگانی یا وزیرانی که مسئولیت امور تجارت خارجی در کشورهای عضو سازمان جهانی تجارت را برعهده دارند تشکیل شده و دست کم هر دو سال یکبار برگزار می شود. در نشست کنفرانس وزیران دستور کار تهیه شده توسط شورای عمومی مورد بررسی قرار می گیرد و در خصوص تمامی مسائل مربوط به امور سازمان جهانی تجارت در چارچوب موافقتنامه های تجاری چند جانبه تصمیم گیری می شود.

اولین نشست کنفرانس وزیران سازمان جهانی تجارت پس از تأسیس این سازمان در ماه دسامبر سال 1996 در سنگاپور برگزار شد. نشست دوم در ماه مه 1998 در شهر ژنو ،نشست سوم در دسامبر 1999 در شهر سیاتل آمریکا ،نشست چهارم در ماه نوامبر 2001 در دوحه قطر ،نشست پنجم در سپتامبر 2003 در کانکون مکزیک و نشست ششم در دسامبر 2005 در هنگ کنگ برگزار شد.

شورای عمومی:

شورای عمومی که پس از کنفرانس وزیران مهمترین رکن سازمان جهانی تجارت محسوب می شود عهده دار امور جاری و روزمره سازمان است.طبق موافقتنامه تأسیس سازمان جهانی تجارت این شورا که متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت است وظایف خود را در سه شکل  الف – شورای عمومی ، ب – هیأت حل وفصـل اختـلاف ،  ج – هیأت بررسی سیاست تجاری انجام می دهد. نشست های عادی شورای عمومی معمولا هر دو ما یک بار با شرکت سفرای کشورهای عضو تشکیل می شود.

 شورای عمومی در فاصله بین اجلاس های کنفرانس وزیران به نمایندگی از سوی کنفرانس تمامی امور مربوط به سازمان جهانی تجارت را انجام می دهد. این شورا چه در شکل هیأت حل و فصل اختلاف که برای نظارت بر رویه های حل و فصل اختلاف اعضاء تشکیل جلسه می دهد و چه در شکل هیأت بررسی سیاست تجاری که برای تجزیه و تحلیل سیاست تجاری اعضاء تشکیل جلسه می دهد گزارشات خود را به کنفرانس وزیران ارائه می کند.
 
شوراهای بخشی:

رکن بعدی سازمان جهانی تجارت شوراهای بخشی است که هر یک مسئولیت اداره بخش وسیعی از مسائل تجاری را بر عهده دارد و به شورای عمومی گزارش می دهد. تعداد این شوراها سـه مـورد اسـت که عبارتنـداز:الف – شـورای تجـارت کـالاها، ب – شورای تجـارت خدمـات، ج – شورای جنبه های تجاری مرتبط با مالکیت فکری.

به طوری که از نام این شوراها برمی آید هر یک از آنها مسئول اجرای موافقتنامه های سازمان جهانی تجارت در قلمروهای تجاری مربوط است. این شوراها متشکل از تمامی اعضای سازمان است. همچنین سه شورای بخشی دارای نهادهای وابسته هستند. اگرچه حیطه کاری این نهادها محدودتر است، اما آنها همچون شوراهای یادشده متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت بوده و گزارش کار خودرا به شورای عمومی ارائه می کنند.

این نهادها مسائلی همچون تجارت و توسعه، محیط زیست، موافقتنامه های تجارت منطقه ای و مسائل اداری را شامل می شود. کنفرانس وزیران  سازمان جهانی تجارت در اولین نشست خود در دسامبر سال 1996 در سنگاپور با ایجاد گروههای کاری جدید در زمینه های سیاست سرمایه گذاری و رقابت، شفافیت در خریدهای دولتی، و تسهیل تجاری موافقت کرد.

کمیته ها ی تخصصی:

 هر یک ازشوراهای سطوح عالی دارای کمیته های وابسته بخود هستند که از نظر سلسله مراتب سازمانی در مرحله بعد از این شوراها قرار می گیرند. این کمیته ها که متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت هستند به شوراهای مربوطه گزارش می دهند. تعداد این نوع کمیته ها در زیر مجموعه شورای تجارت کالاها 16 مورد است که در زمینه های تخصصی فعالیت می کنند. همچنین شورای تجارت خدمات نیز 4 کمیته وابسته به خود دارد. در سطح شورای عمومی نیز هیأت حل و فصل اختلاف دو نهاد فرعی وابسته دارد که عبارت است از پانل های حل و فصل اختلاف و هیأت استیناف.

دبیرخانه:

دبیرخانه سازمان جهانی تجارت که مقر آن در شهر ژنو سوئیس است مسئول اداره امور اداری است.در حال حاضر سازمان جهانی تجارت حدود 700 کارمند دارد. عمده فعالیت دبیرخانه مربوط به مذاکرات الحاق اعضای جدید و ارائه مشورت های لازم به کشورهای متقاضی عضویت در سازمان می باشد. در رأس دبیرخانه مدیرکل قرار دارد که توسط شورای عمومی انتخاب می شود.مدیر کل با همکاری معاونان خود امور دبیرخانه و بخش های مختلف آن را اداره می کند.

 اولین مدیر کل سازمان جهانی تجارت «پیتر ساترلند» آخرین مدیر کل گات بود که برای مدتی پس از تأسیس این سازمان مدیر کلی آن را نیز بر عهده داشت. دومین مدیرکل سازمان جهانی تجارت «رناتو روجیرو» از ایتالیا بود که دوره چهارساله او که از سال 1995 آغاز شده بود در آوریل سال 1999 به پایان رسید. سومین مدیرکل  سازمان جهانی تجارت آقای مایک مور از استرالیا بود که تا از سال 1999 تا سال 2002 در این منصب قرار داشت.چهارمین مدیر کل سازمان جهانی تجارت آقای سوپاچای پانیچ پاکدی از تایلند بود که از سال 2002 تا سال 2005 عهده دار این مسولیئت بود.مدیر کنونی سازمان جهانی که در واقع پنجمین مدیر کل این سازمان می باشد تجارت آقای پاسکال لامی از کشور فرانسه است که از سال 2005 عهده دار این سمت شده است.

نشست های غیررسمی:

 اگرچه نشست های غیر رسمی در قالب نمودار تشکیلاتی سازمان جهانی تجارت قرار ندارد، اما از آنجا که تصمیم گیری در این سازمان براساس اجماع آراء صورت می گیرد شکی نیست که دستیابی به این امر بدون رایزنی های قبلی بین اعضاء امکان پذیر نخواهد بود. برهمین اساس مشورت های غیررسمی در اشکال مختلف حتی در سطح رؤسای هیأت های نمایندگی نقش مهمی در نیل به اجماع نظر اعضای سازمان ایفا می کند و لازمه نشستهای رسمی کمیته ها و شوراهای مختلف محسوب می شود. این رایزنیها در زمینه موافقت اعضاء با قبول عضویت یک کشور جدید بسیار حائز اهمیت است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

ان پی تی

"ان پی تی" (NPT) از جمله واژه‌های سیاسی است که به کرات در محافل رسانه‌ای و سیاسی جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

"ان.پی.تی" مخفف نام انگلیسی "معاهده منع گسترش هسته‌ای" (Nuclear Non- Proliferation Treaty) است.

پس از آن که آمریکا در دوران جنگ جهانی دوم به استفاده از بمب اتمی اقدام کرد رقابت شدیدی از سوی سایر کشورهای بزرگ جهان برای دستیابی به این سلاح آغاز شد که در این مسیر شوروی سابق در سال ،۱۹۴۹ انگلیس در سال ،۱۹۵۲ فرانسه در سال ۱۹۶۰ و جمهوری خلق چین در سال ۱۹۶۴ به یک دولت هسته‌ای تبدیل شدند.

همچنین تحقیقات علمی که در دهه ۱۹۶۰ برای کاربردهای صلح آمیز انرژی هسته‌ای انجام شد به پیشرفت های شگرفی در فناوری راکتورهای هسته ای برای تولید برق منجر شد. در سال ۱۹۶۶ نیروگاههای هسته ای در پنج کشور در حال ساخت بود. در سال ۱۹۸۵ حدود ۳۰۰ نیروگاه هسته ای در کشورهای مختلف در حال فعالیت، ساخت یا طراحی بودند.

خسارت های گسترده جانی و مالی ناشی از انفجار بمب های اتمی آمریکا در هیروشیما و ناکازاکی ژاپن و نیز تولید مقادیر زیادی پلونیوم ناشی از سوخت نیروگاههای هسته ای- که طبق برآوردهای سال ۱۹۸۵ روزانه برای تولید ۱۵ تا ۲۰ بمب اتمی کفایت می کرد- تلاش های بین المللی برای جلوگیری از استفاده های غیرصلح آمیز انرژی هسته ای را موجب شد که در نهایت این روند معاهده ان.پی.تی به عنوان تنها معاهده چندجانبه الزام آور در این زمینه در یک مقدمه و ۱۱ ماده منعقد شود.

معاهده ان.پی.تی در اول ژوئیه ۱۹۶۸ برای امضای کشورها آماده شد و در این تاریخ آمریکا و انگلیس و ۵۹ کشور دیگر آن را امضا کردند. این معاهده پس از آن که آمریکا آن را در مجلس خود تصویب کرد در ۵ مارس ۱۹۷۰ به اجرا گذاشته شد. چین در ۹ مارس سال ،۱۹۹۲ فرانسه در ۳ اوت ۱۹۹۲ به عضویت این معاهده درآمدند.

در حال حاضر ۱۸۶ کشور جهان عضو این معاهده هستند. تنها کشورهای کوبا، اسرائیل، هند و پاکستان عضو این معاهده نیستند. همچنین کره شمالی نیز چند سال پیش از این معاهده خارج شده است.

نظارت بر اجرای معاهده ان.پی.تی و پروتکل الحاقی آن برعهده آژانس بین المللی انرژی اتمی است که خود یکی از آژانس های تخصصی سازمان ملل متحد محسوب می شود. آژانس بین المللی انرژی اتمی در سال ۱۹۵۷ با هدف تسهیل استفاده های صلح آمیز از انرژی هسته ای و جلوگیری از کار برد کمک های این آژانس در مقاصد نظامی آغاز به کار کرد و مقر آن در وین است.

این آژانس در چارچوب نظام پادمان های ایجاد شده توسط معاهده ان.پی.تی به منظور بررسی میزان پای بندی کشورهای عضو ان.پی.تی به مقررات این معاهده بازرسی هایی را از تاسیسات هسته ای کشورهای عضو انجام می دهد.

همچنین مفاد معاهده ان.پی.تی به ویژه پاراگراف سوم ماده هشتم آن دوره های پنج ساله ای برای بررسی عملکرد این معاهده تعیین کرده که در کنفرانس بررسی و توسعه ان.پی.تی در سال ۱۹۹۵ نیز به تایید اعضا رسیده است. در کنفرانس سال ۱۹۹۵ که با حضور بیش از ۱۷۰ کشور عضو برگزار شد تصمیماتی در خصوص افزایش مدت معاهده برای مدت نامحدود، عدم تکثیر هسته ای و خلع سلاح به عنوان اصول و اهداف اجرای این معاهده و تعیین فرایند بررسی های بعدی اتخاذ شد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

 

 

 ناتو

ناتو واژه مخفف عبارت انگلیسی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی است (North Atlantic Treaty Organization) که در حال حاضر 28 کشور از آمریکای شمالی و اروپا عضو آن هستند.

اعضای ناتو عبارتند از: اسپانیا، استونی، اسلوواکی، اسلوونی، انگلیس، ایتالیا، ایسلند، آلبانی، آلمان، آمریکا، بلژیک، بلغارستان، پرتغال، ترکیه، جمهوری چک، دانمارک، رومانی، فرانسه، کانادا، کرواسی، لتونی، لوکزامبورگ، لهستان، لیتوانی، مجارستان، نروژ، هلند و یونان عضو آن هستند.

ناتو سازمانی است که در دوران پس از جنگ جهانی دوم برای اجرای پیمان آتلانتیک شمالی در سال ۱۹۴۹ تشکیل شد. در سال‌های اولیه بعد از جنگ جهانی دوم و در واکنش به توسعه طلبی‌های شوروی سابق در کشورهای اروپای شرقی و مرکزی در ماه مارس سال ۱۹۴۸ پنج کشور انگلیس، فرانسه، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ با امضای معاهده بروکسل اتحادیه دفاع جمعی را تشکیل دادند.

سپس آنها از کشورهای دانمارک، ایسلند، ایتالیا، نروژ و پرتغال دعوت به پیوستن به این فرایند کردند. دو ماه بعد با پیوستن کانادا و آمریکا به این جمع در چهارم آوریل سال ۱۹۴۹ پیمان آتلانتیک شمالی در واشنگتن به امضا رسید و سازمان ناتو تشکیل شد.

قلب پیمان ناتو ماده پنج آن است که در آن کشورهای امضا کننده توافق کرده‌اند حمله نظامی علیه یک یا چند کشور عضو در اروپا یا آمریکای شمالی را به عنوان حمله به تمامی کشورهای عضو تلقی کنند و به مقابله آن برخیزند.

طبق ماده ۹ پیمان آتلانتیک شمالی برای سازمان ناتو یک ساختار متمرکز متشکل از نهادهای نظامی و مدنی در نظر گرفته شده است. در رأس ناتو شورای آتلانتیک شمالی متشکل از وزرای کشورهای عضو قرار دارد که حداقل هر دو سال یک بار تشکیل جلسه می‌دهد. این شورا بالاترین مرجع تصمیم گیری در پیمان ناتو است و تصمیمات آن به اتفاق آرا اتخاذ می شود.

از آنجا که ناتو برای مقابله با تهدیدات نظامی شوروی سابق و پیمان ورشو تأسیس شده بود برای این سازمان یک سیستم کامل فرماندهی نظامی برای جنگ‌های احتمالی در نظر گرفته شده که متشکل از رؤسای ستادهای ارتش کشورهای عضو و سه سرفرماندهی شامل فرماندهی اروپایی، فرماندهی اقیانوس اطلس و فرماندهی انگلیس است.

مقر ناتو ابتدا در فرانسه قرار داشت اما پس از آن که ژنرال دوگل سال ۱۹۶۶ در اعتراض به سیطره آمریکا بر این سازمان از فرماندهی نظامی ناتو خارج شد به بروکسل منتقل شد.

آمریکا در چارچوب پیمان ناتو حدود ۳۰۰ هزار نیروی نظامی و تعدادی از کلاهک‌های هسته‌ای خود را برای مقابله با تهدیدات شوروی در آلمان غربی و سایر کشورهای اروپای غربی مستقر کرد که پس از فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد که موجودیت پیمان ناتو به عنوان یک سازمان نظامی را زیر سؤال می برد به تدریج در صدد انتقال آنها به سایر مناطق برآمده است.

اگرچه فروپاشی شوروی و وحدت آلمان در سال ۱۹۹۰ موجب شد که نقش نظامی ناتو زیر سؤال برود اما اعضای این سازمان با تمرکز بر ناتو به عنوان یک سازمان سیاسی متولی حفظ ثبات بین المللی در اروپا در صدد گسترش آن نیز برآمده اند.

پس از تشکیل ناتو در سال ۱۹۴۹ با عضویت ۱۲ کشور به مرور کشورهای عضو آن افزایش یافته است. یونان و ترکیه در سال ۱۹۵۲، آلمان در سال ۱۹۵۵، اسپانیا در سال ۱۹۸۲ و جمهوری چک، مجارستان و لهستان در سال ۱۹۹۹ به ناتو پیوسته‌اند.

همچنین در گسترش این سازمان به شرق در سال 2004 با پیوستن کشورهای بلغارستان، استونی، لتونی، لیتوانی، رومانی، اسلواکی و اسلوونی تعداد اعضای ناتو به ۲۶ کشور افزایش یافته است.

در مرحله جدید گسترش اعضای ناتو، با پیوستن کشورهای آلبانی و کرواسی از ابتدای آوریل 2009 تعداد اعضای این سازمان به 28 کشور افزایش یافت

علاوه بر این ناتو اکنون در چارچوب جنگ علیه تروریسم در صدد ایفای نقش در سایر مناطق جهان از جمله افغانستان و عراق برآمده است. تأکید بیانیه هفدهمین اجلاس سران ناتو در استانبول بر اعزام تعداد بیشتری نیروی نظامی به افغانستان و آموزش نیروهای نظامی عراق توسط ناتو بیانگر تمایلات جدید ناتو است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

بانک جهانی

بانک جهانی یک بانک معمولی نیست و از دو موسسه توسعه‌ای تشکیل شده است. بانک بین‌المللی ترمیم و توسعه (IBRD) و کانون بین‌المللی توسعه (IDA).

پیش از آنکه به بانک جهانی بانک جهانی بپردازیم بهتر است بدانیم که در دنیای زندگی می‌کنیم که میانگین درآمد سالانه آن بیش از 31 تریلیون دلار است. در این دنیا و در برخی از کشورها افراد به طور متوسط بیش از 40،000 دلار در سال درآمد دارند.

ولی در همین دنیا 8/2 میلیارد نفر (بیش از نصف مردم کشورهای در حال توسعه) درآمدی کمتر از 700 دلار در سال دارند که در بین آنها 2/1 میلیارد نفر کمتر از یک دلار در روز درآمد دارند.

به همین دلیل روزانه 33،000 نفر در این کشورها می‌میرند و فقر بیش از 100 میلیون کودک را از نعمت سواد آموزی محروم کرده است.


رشد جمعیت جهان : 1980،1998،2015   

مسئله کاهش چنین فقری در شرایطی که جمعیت جهان رو به فزونی است و در پنجاه سال آینده حدود 50% رشد خواهد داشت؛ چالش بزرگی است.

فعالیت بانک جهانی معطوف به کم کردن این فاصله و تبدیل منابع کشورهای ثروتمند به عاملی جهت رشد کشورهای فقیر است. بانک جهانی که یکی از بزرگترین منابع کمک به توسعه در جهان است از تلاش کشورهای در حال توسعه به ساختن مدارس و مراکز بهداشتی، تامین آب و برق، مبارزه با بیماری و حفاظت از محیط زیست، حمایت می‌کند.

بانک جهانی چیست؟ 
این بانک در واقع یک بانک معمولی نیست بلکه از دو موسسه توسعه‌ای تشکیل شده است. بانک بین‌المللی ترمیم و توسعه (IBRD) و کانون بین‌المللی توسعه (IDA).

هر دوی این موسسات نقشی متفاوت ولی حمایت کننده در ماموریت بانک جهانی برای کاهش فقر و بهبود سطح استانداردهای زندگی، ایفامی کنند.

سازمان‌های فوق مشترکا برای کشورهای درحال توسعه وام‌های کم بهره، اعتبار بدون بهره و  تامین اعتبار می‌کند.

فعالیت‌ها
کشورهای کم درآمد دنیا به دلیل نرخ بالای بهره، قادر به گرفتن وام در بازارهای بین‌المللی نیستند. این کشورها، علاوه بر کمک‌ها و وام‌های مستقیم از کشورهای توسعه یافته، از بانک جهانی اعتبار، وام بدون بهره و کمک فنی دریافت می‌کنند که به آنها توانایی تامین نیازهای اولیه و خدمات اساسی را می‌دهد. این کشورها 35 تا 40 سال برای بازپرداخت وام‌ها وقت دارند که تا 10 سال قابل تمدید است.

یکی دیگر از خدمات این سازمان؛ کاستن از بدهی کشورهای فقیر بسیار بدهکار (HIPC)  است. این امکان باعث می‌شود که این کشورها به جای بازپرداخت وام آنرا صرف مسکن، آموزش و پرورش، بهداشت و برنامه های رفاهی برای مردم نیازمند، کنند.

ضمنا بانک جهانی حمایت از مبارزه علیه ایدز را در راس برنامه های خود قرار داده و بزرگترین تامین کننده بودجه برای برنامه های ضد اچ.ای. وی(ایدز) در دنیاست. تعهدات فعلی این بانک به سازمان‌های مبارزه با ایدز بیش از 3/1 میلیارد دلار می‌باشد که نیمی از آن تنها به آفریقای جنوبی اختصاص داده شده است.

پروژه‌ها
در حال حاضر 1،800 پروژه در کشورهای در حال توسعه توسط بانک جهانی در دست اجراست. درمیان این پروژه ها طرح  ارتقای سطح آگاهی در مورد ایدز در گینه، تامین تسهیلات آموزشی برای دختران در بنگلادش، کمک به بازسازی تیمور شرقی پس از استقلال و کمک به بازسازی گجرات در هندوستان؛ به چشم می خورد.

دفتر مرکزی بانک جهانی در واشنگتن است و حدود 10000 کارشناس توسعه در 100 شعبه این بانک در سراسر جهان مشغول به کارند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

اتحادیه آفریقا

اتحادیه آفریقا (AFRICAN UNION) از جمله واژه‌های جدیدی است که از اوایل قرن بیست ویکم وارد ادبیات مناسبات سیاسی جهان شده است

اتحادیه آفریقا در واقع نهاد جایگزین سازمان وحدت آفریقا (Organization Of African Unity) است که در حال حاضر 53 کشور قاره آفریقا عضو آن هستند.

سازمان وحدت آفریقا به عنوان سلف اتحادیه آفریقا در سال 1963 و پس از آنکه در روند استعمارزدایی پس از جنگ جهانی دوم تعداد کشورهای مستقل آفریقا رو به افزایش بود، با عضویت 32 کشور در آدیس آبابا پایتخت اتیوپی تشکیل شد.

سازمان وحدت آفریقا در ابتدای کار فعالیت های خود را بر اهداف سیاسی که در ماده دوم اساسنامه آن ترسیم شده بود، متمرکز کرد. در این چارچوب این سازمان نقش عمده ای در استعمارزدایی از قاره آفریقا، حل و فصل مسالمت آمیز منازعات مرزی کشورهای این قاره، دفاع از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی اعضا و مبارزه با آپارتاید ایفا کرد.

سازمان وحدت آفریقا به موازات دستیابی به برخی اهداف سیاسی و نیز گسترش تعداد اعضا اهداف خود را به عرصه های اقتصادی و فرهنگی و علمی گسترش داد. همچنین در پرتو تحولات نظام بین الملل پس از جنگ سرد، کشورهای عضو سازمان وحدت آفریقا نیز برای آنکه بتوانند نقش و جایگاه این قاره در مناسبات نظام بین‌الملل در قرن بیست و یکم را گسترش دهند تلاش‌هایی برای تأسیس اتحادیه آفریقا از دهه 1990 آغاز کردند.

در ادامه این مسیر ابتدا نشست فوق العاده سران سازمان وحدت آفریقا در شهر سیرت با انتشار بیانیه‌ای موسوم به «بیانیه سیرت»  تصمیم به تأسیس اتحادیه آفریقا گرفتند. سپس در نشست سال 2000 سران آفریقا در شهر لومه اساسنامه اتحادیه آفریقا تصویب شد.

در نشست سال 2001 سران آفریقا در لوزاکا طرح جدیدی برای اجرایی کردن اتحادیه آفریقا ارائه شد و در نهایت در نشست سال 2002 سران آفریقا در شهر دوربان آفریقای جنوبی اتحادیه آفریقا آغاز به کار کرد.

اکنون اتحادیه آفریقا به عنوان فراگیرترین سازمان کشورهای آفریقایی در پی تحقق اهداف گسترده سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی برای حفظ صلح و ثبات در این قاره و نیز افزایش نقش آفریقا در نظام بین الملل است. مقر اتحادیه آفریقا همچون سازمان وحدت آفریقا که سلف آن بود در شهر آدیس آبابا پایتخت اتیوپی قرار دارد.

ارکان اتحادیه آفریقا نیز شامل اجلاس سران دولت‌ها و حکومت‌های عضو، شورای وزیران، کمیسیون آفریقا، کمیته دائم نمایندگان، شورای صلح و امنیت، پارلمان پان آفریقایی، شورای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، دیوان دادگستری، و تعدادی کمیته‌های فنی و تخصصی است و همچنین نهادهای مالی است.

54 کشور عضو اتحادیه آفریقا عبارتند از: اریتره، اتیوپی، آفریقای جنوبی، الجزایر، آنگولا، اوگاندا، بنین، بوتسوانا، بورکینافاسو، بروندی، تانزانیا، تونس، توگو، جمهوری دموکراتیک عربی صحرا، آفریقای مرکزی، جمهوری کنگو، جمهوری دموکراتیک کنگو، جمهوری موریس، جیبوتی، چاد، دماغه سبز، رواندا،  زامبیا، زیمبابوه، ساحل عاج، سنگال، سیرالئون، سیشل، سومالی، سودان، سوازیلند، سائوتومه و پرینسیپ، غنا، کامرون، کنیا، کومور، گینه استوایی، گابن، گامبیا، گینه بیسائو، گینه، لسوتو، لیبریا، لیبی، ماداگاسکار، مالاوی، مصر، موریتانی، موزامبیک، نامیبیا، نیجریه، نیجر، سودان جنوبی.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 صندوق بین المللی پول

صندوق بین المللی پول (IMF) در سال 1945 در واشنگتن تاسیس شد.

صندوق بین المللی پول به عنوان یکی از نهادهای برتن وودز که توسط 185 عضو  اداره می‌شود، باتوجه به نرخ تبدیل ارز و تراز پرداخت‌ها بر سیستم مالی جهانی نظارت می‌کند و در مواقع نیاز کمک نقدی و تخصصی به کشورهای متقاضی ارائه می‌دهد.
صندوق بین المللی پول چیست؟

طرح اولیه صندوق بین المللی پول، که به آی.ام.اف یا صندوق نیز مشهور است، در جولای 1944 در کنفرانس برتن وودز مطرح شد؛ 45 کشور مطرح کننده طرح به دنبال بنا نهادن چهارچوب همکاری اقتصادی بودند که در قالب آن از تکرار سیاست های اقتصادی فاجعه آمیزی که منجر به دوران رکود بزرگ دهه 30 میلادی شده بود، اجتناب کنند.
بر طبق بند یک اساسنامه این طرح، اهداف و وظایف مشخصی برای این سازمان در نظر گرفته شد.

اهداف صندوق بین المللی پول

1) ایجاد همکاری مالی بین المللی از طریق یک نهاد ثابت که ابزار لازم برای مشاوره و تشریک مساعی در مشکلات مالی جهانی را فراهم می آورد.
2) ایجاد تسهیلات لازم برای توسعه و تعدیل تجارت جهانی و همکاری در جهت  پیشبرد و حفظ بازار کار و درآمدهای حقیقی و نیز توسعه منابع درآمد‌‌ زا برای تمام اعضا به عنوان هدف اساسی در سیاست گذاری‌های اقتصادی.
3) تقویت ثبات در بازار تبدیل ارز و حفظ نظام یکپارچه در مبادلات ارزی میان اعضا ونیز اجتناب از افت ارزش ارز به دلیل رقابت های نادرست در بازار جهانی.
4) کمک به بنا نهادن نظام چند جانبه  پرداخت‌ها در حوزه مبادلات جاری میان اعضا و در حذف محدودیت‌های تبدیل ارز خارجی که مانع رشد تجارت جهانی می‌شود.
5)  ایجاد دسترسی موقت اعضا به منابع صندوق با رعایت جوانب امنیتی لازم برای تسهیل در اصلاح ترازهای پرداخت ناهماهنگ.

به طور خلاصه ، هدف اصلی تشکیل این صندوق ارتقای میزان همکاری مالی ،جلوگیری از فقر، کمک به رشد اقتصادی و بازار کار در سطح بین المللی و ایجاد تسهیلات مالی برای کشورهایی که خواستار تنظیم تراز پرداخت‌شان هستند، می‌باشد.
از زمان تاسیس آی.ام .اف تا به امروز تغییری در اهداف این سازمان به وجود نیامده است. اما نوع عملکرد آن که نظارت ، کمک تخصصی و مالی است همگام با رشد نیاز و تقاضای کشورهای عضو تغییر کرده است.

اعضا
تعداد اعضای صندوق جهانی پول با عضویت مونته نگرو در 18 ژانویه 2007 به 185 رسید. تمامی کشورهای عضو سازمان ملل به استثناء کره شمالی، کوبا، آندورا، موناکو، لیختن اشتاین ، تووالو و نارو عضو این سازمان هستند. از دیگر کشورهایی که تاکنون به عضویت این سازمان درنیامده‌اند میتوان تایوان، فلسطین و جمهوری صحرا را نام برد.


رشد شمار کشورهای عضو  2005 - 1945

جالب است بدانید که حدودا 2716 نفر از 165 کشور کارمند در این سازمان مشغول به کار هستند و میزان وام اعطایی این سازمان تا تاریخ 31/07/2006 حدود28 میلیارد دلار احتساب شده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

ایساف

نیروی بین‌المللی کمک به امنیت افغانستان موسوم به "ایساف" وابسته به ناتو از دوشنبه 9 مرداد قلمرو حضور خود را از شمال و غرب افغانستان به جنوب این کشور گسترش داد و تامین امنیت در 6 استان جنوبی افغانستان را برعهده گرفت

اکنون پرسش این است که ایساف چیست و ماموریت‌های آن کدام است؟ در این مطلب با جوانب مختلف نیروی ایساف آشنا می‌شوید.

ایساف (Isaf) از جمله واژه‌های جدیدی است که از چند سال قبل وارد ادبیات سیاست بین‌الملل شده است. این واژه که از درون بحران افغانستان ظهور کرده، مخفف واژه‌های انگلیسی International Security Assistance Force است که در زبان فارسی به "نیروی بین‌المللی کمک به امنیت افغانستان" ترجمه شده است.

ایساف، طبق قطعنامه های شماره 1386، 1413 و 1444 شورای امنیت سازمان ملل متحد و طبق فصل هفتم منشور ملل متحد و مفاد موافقتنامه6 دسامبر 2001 بن به منظور کمک به حفظ امنیت برای کمک به دولت انتقالی افغانستان و اجرای برنامه ها و فعالیت های سازمان ملل متحد در آن کشور تشکیل شد.

جزئیات مسئولیت و حیطه اختیارات ایساف، طبق موافقتنامه فنی نظامی Military Technical Agreement- Mta که در 4 ژانویه 2002 بین سرلشکر انگلیسی جان مک کول به عنوان اولین فرمانده ایساف و دولت انتقالی امضا شد، موارد زیر اعلام شده است:

* ایجاد ساختارهای امنیتی مطمئن در افغانستان.
* شناسایی نیازهای بازسازی افغانستان.
* آموزش و تشکیل نیروهای امنیتی آینده افغانستان.

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) از 11 اوت سال 2003 فرماندهی و هدایت نیروهای ایساف را  برعهده گرفت.

اگر چه ایساف طبق قطعنامه‌های سازمان ملل متحد تشکیل شده است، اما این نیرو، نیروی سازمان ملل نیست، بلکه ائتلافی از نیروهای 36 کشور علاقه مند است که با مجوز شورای امنیت سازمان ملل و حمایت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی به افغانستان نیرو و تجهیزات نظامی ارسال کرده اند.

در حال حاضر نیروهای ایساف در افغانستان حدود 8000 نفر است که از سوی36 کشور کمک کننده نیرو به ایساف (Troop Contributing Nations-TCN) شامل آلمان، کانادا، فرانسه، ایتالیا، نروژ، بلژیک، جمهوری آذربایجان، آلبانی، بلغارستان، اتریش، ترکیه، مقدونیه، اسلواکی،اسلوونی،کرواسی، جمهوری چک، دانمارک، فنلاند، یونان، مجارستان، ایرلند، لتونی، لیتوانی، لوگزامبورگ، هلند، زلاندنو، لهستان، رومانی، اسپانیا، سوئد، سوئیس، آمریکا، پرتغال و ایسلند است.

تغییر فرماندهی ایساف موجب شده است تا از ایساف اول، دوم، سوم و... سخن به میان آید. طبق درخواست شورای امنیت سازمان ملل، اولین بار کشور انگلیس فرماندهی ایساف را از زمان تشکیل در دسامبر 2001 تا ژوئن 2002 بر عهده داشت که به ایساف اول معروف شده است. سپس ترکیه از ژوئن 2002 تا فوریه 2003 فرماندهی ایساف دوم را بر عهده گرفت.

 از فوریه 2003 تا اوت 2003 آلمان و هلند به طور مشترک ایساف سوم را رهبری کردند. از اوت 2003 به بعد فرماندهی ایساف به ناتو واگذار شد که فرماندهی آن را ارتش آلمان بر عهده داشت و در فوریه 2004 فرماندهی آن به افسران کانادایی محول شد.

ششمین ایساف تحت رهبری سپاه اروپایی به فرماندهی افسران فرانسوی بود.
هفتمین ایساف را افسران ترک فرماندهی کردند.فرماندهی ایساف هشتم را ایتالیایی ها عهده‌دار بودند. فرماندهی ایساف نهم که ایساف فعلی است از مه 2006 بر عهده فرماندهی سپاه واکنش سریع ناتو به فرماندهی یک افسر انگلیسی قرار دارد.

همچنین ایساف متشکل از تیپ چند ملیتی کابل (Kabul Multinational Brigade-KMNB) و ستادهای ایساف (Headquarters Isaf- Hyisaf) است. تیپ چند ملیتی کابل تابع ستاد ایساف است و وظایف تاکتیکی در منطقه قلمرو مسئولیت ایساف را هدایت می کند. آلمان و فرانسه عمده ترین تامین کننده نیروهای تیپ کابل هستند. حدود 2000 نیروی این تیپ آلمانی و فرانسوی هستند. این تیپ که مسئول هدایت تاکتیکی نیروهای زمینی است سه گروه ضربت دارد.

طبق اسناد و موافقتنامه های تأسیس ایساف از جمله موافقتنامه بن، ابتداقلمرو فعالیت این نیرو کابل و مناطق نزدیک آن بود اما اکنون به استانهای جنوبی افغانستان هم توسعه یافته است.

 همچنین اگر چه طبق مفاد موافقتنامه 6 دسامبر 2001 بن و موافقتنامه فنی نظامی 4 ژانویه 2002 قرار بود زمان پایان فعالیت ایساف پایان فرآیند بن یعنی اواسط سال 2004 باشد اما در واقع تاریخ مشخصی برای این امر وجود ندارد و ایساف پایان مأموریت خود را به اجرای موفقیت آمیز وظایفش در فرآیند ملت‌سازی افغانستان اعلام کرده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

 اتحادیه عرب

اتحادیه عرب (جامعة الدول العربیة) نام مجموعه‌ای از کشورهای جنوب غربی آسیا و شمال و شمال غربی افریقا است.

این اتحادیه در ۲۲ مارس سال ۱۹۴۵ و با حضور ۶ کشور مصر، عربستان، عراق، سوریه، لبنان، یمن و اردن تأسیس شد و در حال حاظر ۲۲ کشور عربی در آن عضویت دارند.

سنگ بنای این سازمان به پیشنهاد آنتونی ایدن نخست وزیر انگلیس و بعد از جنگ دوم جهانی گذاشته شده‌است.

از لحاظ تقسیم‌بندی ساختاری، اتحادیه عرب جزو نادر سازمان‌های بین‌المللی است که به جای توجه به بعد جغرافیایی همکاری، از عنصر مشخصه دیگری بهره جسته است. این عنصر، اشتراکات قومی و نژادی است. همچنین اتحادیه عرب نخستین سازمان بین‌المللی است که بین مجموعه کشورهای عربی ـ اسلامی تأسیس شده است.

اتحادیه عرب مجموعه‌ای متشکل از 22 کشور است: الجزایر، بحرین، کومور، جیبوتی، مصر، عراق، اردن، کویت، لبنان، لیبی، موریتانی، مغرب، عمان، فلسطین، قطر، عربستان، سومالی، سودان، سوریه، تونس، امارات و یمن.

این اتحادیه از لحاظ ساختاری الگوبرداری شده از اتحادیه اروپاست و همواره سعی کرده است با توجه به ساختار آن خود را هماهنگ کند. مرکز اتحادیه عرب در قاهره بوده و ساختار اداری آن متشکل از سه شورا است.

شورای اتحادیه:

رکن عالی  این سازمان به شمار می‌رود و متشکل از نخست‌وزیران کشورهای عضو است. رأی‌گیری در این شورا به اتفاق آرا بوده و به همین سبب نیز تصمیم‌گیری در آن بسیار مشکل است.

شورای دفاع:

متشکل از وزرای خارجه و دفاع دولت‌های عضو است و تاکنون نیز به دلیل عدم اجماع در مسایل کلی، همواره فاقد کارایی و تقریباً غیرفعال بوده است. البته علاوه بر این شورا یک قرارداد پیمان دفاعی بین دولت‌های عربی امضا شده است.

شورای اقتصاد:

این شورا متشکل از وزرای اقتصاد هر یک از دولت‌ها است.

علاوه بر این شوراها که مسوولیت اصلی تصمیم‌گیری را بر عهده دارند کمیسیون‌هایی نیز مأمور تدوین جهت‌های همکاری بوده و به عنوان مشاور در خدمت شوراهای مذکور و دیگر ارکان اتحادیه قرار دارند. کمیسیون‌ها حالت دائم داشته و به صورت تخصصی فعالیت می‌کنند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

شورای همکاری خلیج فارس

شورای همکاری خلیج فارس در سال 1359ش، تاسیس شد.

روز 25 می سال 1981 شورای همکاری خلیج فارس با گردهمایی کشورهای بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی به طور رسمی تشکیل شد. این شورا در حالی تاسیس شد که همه کشورهای حوزه خلیج فارس در آن حضور نداشتند.

این شورا یک سال پس از تجاوز رژیم بعثی به خاک کشورمان در سال 1981 میلادی در ریاض عربستان سعودی و با رویکردی ضد ایرانی آغاز به کار کرد.

کارکرد اولیه آن، اتحاد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و همچنین حمایت همه‌جانبه از رژیم صدام حسین بود و تحت نام جعلی (Gulf Cooperation Council - مجلس التعاون لدول الخلیج العربیه) تأسیس شد.

شورای کشورهای عرب حوزه خلیج فارس که با نام شورای همکاری دولت‌های عرب خلیج فارس شناخته شده است به دلیل برخورداری از جایگاه استراتژیک در خاورمیانه و ثروت‌های عظیم طبیعی، جبهه‌‌ای مهم و با نفوذ در جهان عرب محسوب می‌‌شود که تصمیماتش می‌تواند بر روند جریانات مختلف در خاورمیانه تاثیر گذار باشد.

اهداف شورای همکاری خلیج فارس:

  • بررسی تحولات منطقه ای و ارزیابی امور سیاسی در حوزه خلیج فارس و خاورمیانه
  • ایجاد قوانین جامع مشترک در زمینه امور اقتصادی، مالی، تجارت، توریسم، قضایی و دولتی میان اعضای شورا
  • تقویت امور علمی و تکنولوژیکی، امور صنعتی، کشاورزی و آبرسانی
  • ایجاد مراکز تحقیقاتی-علمی
  • تشویق همکاری‌‌های بخش خصوصی کشورهای عضو با یکدیگر
  • تقویت روابطه هر چه بیشتر میان مردم کشورهای عضو این شورا

منبع: hamshahrionline.ir