نگاهی به تحولات مهم اروپا در سال 2012
ساعت ٧:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱٠/۱۳   کلمات کلیدی:
خبرگزاری فارس: نگاهی به تحولات مهم اروپا در سال 2012در سال 2012 میلادی قاره اروپا و بویژه کشورهای اتحادیه اروپا با چالش های بزرگی مواجه شدند.این چالش ها در ابعاد مختلف اقتصادی ، اجتماعی و امنیتی نمود پیدا کردند. مسلما بزرگترین معضلی که اروپاییها در سال 2012 با آن مواجه بوده و پیش بینی می شود که در سال 2013 نیز کماکان با آن درگیر باشند ادامه بحران مالی و اقتصادی در سطح اتحادیه اروپا و بویژه بحران بدهی کشور های منطقه یورو و هم چنین تاثیرات نامطلوب سیاست ریاضت اقتصادی است که از سوی دولت های کشور های بحران زده و بویژه یونان، اسپانیا ، ایتالیا، پرتقال و ... به مورد اجرا در آمده و اعتراضات زیادی را در این کشور ها موجب شده است.

در کنار آن، نابسامانی های اقتصادی موجب تشدید گرایشات واگرایانه و جدایی طلبانه در آن دسته از کشور های اروپایی شده که از قبل هم در این زمینه دچار مشکل بودند و در این میان دو کشور اسپانیا و ایتالیا دچار معضلات جدیدی شده اند. از سوی دیگر در سطح قاره اروپا جدال بین ناتو به مثابه نهاد بزرگ  نظامی غرب و روسیه به عنوان کشوری ارواسیایی بر سر استقرار سامانه های ضد موشکی که از آن به عنوان سپر موشکی یاد می شود، ادامه پیدا کرده و در واقع ناتو بی اعتنا به درخواست های روسیه برای توقف استقرار این سامانه ها، به بهانه مقابله با تهدید موشکی ایران ، هم چنان طرح های خود را در این زمینه با سرعت به جلو می برد. این مسئله ضمن اینکه نارضایی شدید روسها را برانگیخته است ، منجر به واکنش های سیاسی و نظامی روسیه شده است. می توان پیش بینی کرد که در سال 2013 میلادی نیز مسئله سپر موشکی به عنوان یکی از عمده ترین موارد اختلاف و تنش بین روسیه و غرب هم چنان مطرح باشد.

ادامه بحران مالی و اقتصادی

در سال گذشته میلادی اتحادیه اروپا و حوزه کوچکتر آن یعنی منطقه یورو هم چنان با بحران مالی و اقتصادی مواجه بوده و در این راستا نشست های متعددی در سطح مقامات عالی رتبه آن از نشست های وزرای تا نشست های سران با هدف یافتن راهکارهایی برای حل این بحران با اتخاذ سیاست های اقتصادی ، پولی و مالی برگزار شد.از جمله وزرای دارایی 27 کشور عضو اتحادیه اروپا در بروکسل در روز پنجشنبه 13 دسامبر از توافق برای تاسیس یک نهاد نظارتی واحد بر بانک های حوزه پولی یورو خبر دادند. گفت‌و‌گوهای وزرای دارایی اعضای اتحادیه اروپا  قبلا در باره تاسیس این نهاد بدون نتیجه به پایان رسیده بود. توافق بر سر تاسیس نهاد نظارتی واحد، اولین گام در ایجاد یک اتحاد بانکی اروپایی برای اجتناب از درگیر شدن در بحران های مالی جدید است. نهاد نظارتی واحد تحت نظر بانک مرکزی اروپا فعالیت خواهد کرد و کنترل فعالیت‌های بیش از 6 هزار بانک بزرگ اروپا را به عهده خواهد گرفت. در گام‌های بعدی اختیارات این نهاد، از جمله در برخورد با بانک‌هایی که دچار بحران شده‌اند افزایش خواهد یافت.نظارت بر بانک های اروپایی که بر عهده بانک مرکزی اروپا گذاشته شده است، از مارس سال 2014 آغاز خواهد شد. بانک مرکزی اروپا موظف به تعیین سیاست‌های پولی حوزه یورو می باشد. از دیدگاه کارشناسان، توافق وزرای دارایی اتحادیه اروپا به منزله گامی مهم برای سامان بخشی به فعالیت بانک های اروپایی بویژه بانک های کشورهای عضو منطقه یورو بشمار می رود. کشور های بزرگ اتحادیه منطقه یورو بویژه آلمان و فرانسه از حامیان افزایش نظارت بانکی بر بانک های اروپایی هستند در حالی که انگلیس به عنوان یک عضو مهم اتحادیه اروپا که در منطقه یورو عضویت ندارد بدلیل محدود شدن اختیارات بانک ها، با این مسئله بشدت مخالفت می ورزید. از دیدگاه حامیان این طرح افزایش حوزه نظارتی بانک مرکزی اروپا باعث تقویت موقعیت بانک مرکزی اروپا برای مقابله با بحران های مالی و اقتصادی خواهد شد.هم چنین این اقدام با توجه به اتخاذ سیاستهای مالی مشترک و نیز تشدید نظارتها باعث همگرایی سیاست های مالی کشور های منطقه یورو و در نتیجه ایجاد فرصتهای بیشتر برای این کشورها برای حل معضلات مالی و اقتصادی شان می شود.

این در حالی است که سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا در آخرین نشست خود در اواسط دسامبر 2012 بر سر ادامه‌ اصلاحات در این اتحادیه به توافق رسیدند. یکی از هدف‌های این  اصلاحات ایجاد هماهنگی در سیاست‌های اقتصادی است. مهمترین دستاورد این اجلاس توافق بر سر تدوین برنامه‌هایی بود که قرار است جزییات آن تا تابستان سال آینده میلادی مشخص شود.محور اصلی مباحث مطروحه در این نشست ارائه راهکارهایی بود که به کنترل بهتر بانک‌ها، افزایش اشتغال و شتاب بخشیدن به رشد اقتصادی در حوزه‌ی یورو کمک کند. سران اروپا در مورد ضرورت ادامه‌ اصلاحات در ساختار این اتحادیه و تدوین برنامه‌ای برای انجام آن به توافق رسیدند.رهبران اتحادیه اروپا به هرمان وان رومپوی، رئیس شورای اروپا ماموریت داد‌ند تا تابستان سال 2013 برنامه‌ مدون تحولات و اصلاحات در ساختار این اتحادیه را تدوین و به اجلاس بعدی سران ارائه کند. به گفته‌ی رومپوی یکی از این تدبیرها تشکیل یک صندوق همبستگی برای حمایت مالی از برنامه‌های اصلاحات اقتصادی در کشورهای عضو خواهد بود. شرط استفاده از این کمک‌ها انجام اصلاحات مطابق قراردادهایی است که کشورها ملزم به اجرای مفاد آن هستند.رئیس کمیسیون اروپا، خوزه مانوئل باروسو نیز اظهار داشت که سران کشورهای عضو اتحادیه ضمن مخالفت با برنامه‌های بلند مدت تصمیم گرفته‌اند تنها "گام بعدی" اصلاحات بررسی شود. پیش از برگزاری اجلاس انتظار می‌رفت تغییرات عمیقی در ساختار اتحادیه اروپا به بحث گذاشته شود و برنامه اصلاحات شتاب گیرد. با این همه برخی تحلیلگران توافق بر سر تدوین برنامه‌ی زمان بندی شده اصلاحات تا تابستان آینده را گامی مهم در جهت آمادگی بیشتر اتحادیه اروپا برای مواجهه با بحران‌های مالی و اقتصادی ارزیابی می‌کنند.

تشدید گرایشات جدایی طلبانه

از دیگر مسائلی که اروپا در سال 2012 میلادی با آن مواجه بود ، افزایش  خواسته ها و مطالبات جدایی طلبانه بویژه در کشور هایی مانند اسپانیا و ایتالیا بود که با بحران مالی و اقتصادی بزرگی مواجه هستند. در این راستا کشور اسپانیا با مشکلات و چالش های بزرگی در این زمینه روبرو است. گفتنی است که گسترش بحران اقتصادی در اسپانیا باعث شده تا خواسته های تجزیه طلبانه در اسپانیا تشدید شود، به نحوی که مردم منطقه خود مختار کاتالونیا و نیز منطقه باسک خواسته های جدایی طلبانه خود را تشدید کرده اند.هر چند مقامات اسپانیایی مانند پادشاه و نخست‌وزیر اسپانیا درواکنش به افزایش درخواست های تجزیه طلبی خواستار اتحاد ملی شده‌اند تا اسپانیا از بدترین بحران اقتصادی دهه‌های گذشته خود خارج شود،با این حال، شتاب برای درخواست استقلال در مناطق جدایی طلب اسپانیا هیچ‌وقت تا به این حد شدید نبوده است. بویژه ایالت کاتالونیا مصرانه خواهان برگزاری همه پرسی در این زمینه است. کاتالونیا یک منطقه ثروتمند در شمال شرقی اسپانیا است که یک‌پنجم از تولید اقتصادی اسپانیا را به خود اختصاص می‌دهد منطقه کاتالونیا دارای  زبان و فرهنگ خاص است و تجزیه طلبی این ایالت مشکلات دیگری را برای مادرید پدید آورده است. کاتالان ها همواره بر تفاوت خود نسبت به سایر مناطق اسپانیا تأکید داشته اند. این استان دارای خودمختاری وسیعی از دولت مرکزی اسپانیاست و قانون اساسی خود را دارد. با این حال ده ها حزب و سازمان اجتماعی این منطقه که اکثراً از چپ گرایان هستند خواستار برگزاری همه پرسی برای استقلال کاتالونیا در سال 2014 هستند. بیش از نیمی از کاتالون‌ها می‌گویند که خواستار کشوری مستقل هستند .با این وجود، تنها شمار اندکی از کاتالان ها انتظار مسیری سریع را به سوی استقلال کاتالونیا پیش‌بینی می‌کنند.به گفته کارشناسان فرایند استقلال کاتالونیا فرآیندی سخت و طولانی خواهد بود. این امر به یک همه پرسی نیاز دارد اما احتمال قبول این موضوع از سوی دولت مرکزی اسپانیا اندک است. دولت ماریانو راخوی نخست وزیر اسپانیا با برگزاری همه پرسی در این کشور در خصوص استقلال مناطق جدایی طلب مخالف است و عقیده دارد تنها دولت فدرال اسپانیا است که از لحاظ قانونی می تواند سازماندهی چنین همه پرسی را انجام دهد.هم چنین  مسئله جدایی طلبی ایالت باسک در اسپانیا اکنون به یکی از سنتی ترین موارد جدایی طلبی در اروپا تبدیل شده است. در اسپانیا حدود دو میلیون باسکی وجود دارد که در منطقه ای موسوم به ایالت باسک ساکن هستند. این منطقه از حقوق و قوانینی متفاوت نسبت به سایر مناطق اسپانیا برخوردار است و سطح زندگی مردم آن از متوسط زندگی در اسپانیا بالاتر است. همچنین زبان مورد استفاده در این منطقه زبانی رسمی و متعلق به ایالت باسک است. با این حال طرفداران جدایی باسک از اسپانیا و پیوستن این منطقه به ایالت باسک فرانسه مطالباتی مهمتر از این ها را نیز مطرح می کنند. از زمان مرگ ژنرال فرانکو، ایالت باسک تبدیل به ایالتی خودمختار شده است اما این خودمختاری برای آرام کردن مبارزان و جدایی طلبان باسک ها کافی نبوده است و در جریان مبارزات جدایی طلبانه این ایالت، بیش از 900 نفر کشته شده اند.اکنون دولت ایالتی باسک  با انتقاد از سیاست ریاضت اقتصادی دولت مرکزی اسپانیا خواهان اتخاذ سیاست های دیگری در این باره شده و خواسته های جدایی طلبانه خود را تشدید کرده است.این در حالی است که اسپانیا یکی از بحران‌زده‌ترین اقتصادهای اروپا را دارد. در حال حاضر مهم‌ترین دغدغه مردم اسپانیا ، مسائل اقتصادی است و ماریانا راخوی نخست وزیر راست گرای اسپانیا  با چالش های  بزرگی در مسیر حل معضلات اقتصادی مواجه است. هر چند که با توجه به مخالفت اقشار کارگری و نیز بسیاری از مردم اسپانیا با اصلاحات مورد نظر وی و نیز تشدید جدایی طلبی کاتالانها  ونیز برخی دیگر مناطق این کشور می توان انتظار داشت که راخوی با فشار های هر چه بیشتر داخلی مواجه شود. در واقع  ادامه بحران اقتصادی و مالی در اسپانیا باعث شده تا دولت های محلی این کشور نه تنها خواهان جدایی از اسپانیا شوند بلکه  با راهکارهای اقتصادی  دولت مرکزی این کشور نیز به مخالفت برخیزند.

هم چنین کشور ایتالیا علاوه بر وضعیت پیچیده ای که در زمینه اقتصادی و مالی با آن مواجه است ، با معضل جدایی طلبی نیز مواجه است. دولت تکنوکرات ایتالیا به رهبری "ماریو مونتی" نتوانست به مشکلات اقتصادی این کشور فائق آید و همین امر با توجه به رای عدم اعتماد به وی موجب استعفای مونتی شد. این در حالی است که مشکلات اقتصادی ایتالیا موجب شده تا مناطقی چون "ونیز" از بیم افزایش مشکلات اقتصادی حتی برای استقلال از ایتالیا تلاش کنند. هم چنین با توجه به وخامت اوضاع اقتصادی ایتالیا مناطق ثروتمند شمالی خواسته های جدایی طلبانه خود را تشدید کنند.در حال حاضر "اتحادیه شمال" از جدا شدن صرف نظر کرده است و بر تبدیل شدن ایتالیا به کشوری فدراتیو اصرار می ورزد.

بن بست سپر موشکی

یکی دیگر از موضوعات مهم در اروپا در سال 2012 ادامه بن بست بین روسیه و غرب بر سر استقرار سامانه های ضد موشکی ناتو و آمریکا در اروپا بود که به سپر موشکی معروف شده است. در این زمینه آلکساندر گروشکو نماینده روسیه در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به بن بست مذاکرات کشورش با ناتو درباره مسئله استقرار سپر موشکی  ناتو وآمریکا در اروپا اذعان کرد.گروشکو در یکی از آخرین موضع گیری مقامات روسیه در این باره در اوایل دسامبر2012 گفت: در صورتی که ناتو موضع خود را در مساله سامانه های سپر موشکی در اروپا تغییر ندهد، نمی تواند اختلافات خود با روسیه درباره این موضوع را حل کند.وی با اشاره به وجود اختلافات عمیق میان دو طرف درباره استقرار سامانه سپر موشکی قاره اروپا افزود: اگر مواضع شرکای ما با تغییرات اصولی مواجه نشود، پیشرفت در مذاکرات غیرممکن خواهد بود.با این همه وی تاکید کرد که امکان خروج از بن بست در مذاکرات وجود دارد و طرفین برای تلاش به منظور حل و فصل اختلافات توافق کرده اند. به گفته گروشکو ، روسیه  بر دریافت تضمین های حقوقی از ناتو درباره سامانه های سپر موشکی اروپا مبنی بر اینکه این سامانه ها علیه روسیه هدف گیری نشود، اصرار دارد.

گفتنی است که اجلاس وزیران خارجه شورای روسیه- ناتو روز 4 دسامبر در بروکسل برگزار شد و از طرف روسیه، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه این کشور و از طرف ناتو آندرس فوگ راسموسن دبیر کل ناتو ریاست هیات های مذاکره کننده را برعهده داشتند و مساله  استقرار سامانه های سپر موشکی در اروپا در صدر موضوعات مورد مذاکره قرار داشت.

استقرار گام به گام سپر موشکی ناتو و آمریکا در مرزهای غربی روسیه از اختلافات اصلی مسکو با ناتو و آمریکا محسوب می شود.در این راستا دمیتری مدودف نخست وزیر روسیه به وجود تنش در روابط کشورش با آمریکا و اختلافات عمیق دو طرف در مسایلی همچون استقرار سامانه سپر موشکی آمریکا در قاره اروپا اذعان کرده بود.وی تصریح کرد: این مساله در دستور کار مذاکره با باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا قرار خواهد داشت.اختلاف بر سر سپر موشکی آمریکا در اروپا میان مسکو و واشنگتن در یک سال اخیر تا حدی بالا گرفت که وزیر امور خارجه روسیه اواخر سال گذشته به صراحت اعلام کرد که مذاکرات کشورش با غربی ها بر سر این طرح به بن بست رسیده است.

این در حالی است که آمریکا و شرکای اروپایی آن در ناتو هدف از استقرار سامانه های سپر موشکی را ، حفاظت از تمام کشورهای عضو ناتو در برابر حملات موشک‌های بالستیک  اعلام کرده اند. با این همه روسیه دیدگاهی کاملا مخالف با این ادعای غربی ها داشته و برپایی سامانه های ضد موشکی را صرفا در راستای تضعیف توان موشکی راهبردی این کشور تلقی می کند.

در برهه کنونی مسلما تلاش آمریکا و ناتو برای استقرار هر چه سریع تر سامانه های دفاع موشکی در نقاط مختلف اروپا از دید مقامات ارشد نظامی و سیاسی روسیه از مهم ترین و نزدیک ترین تهدیدها علیه این کشور بشمار رفته و لذا روسیه نیز هم در واکنش به این اقدام و نیز تقویت نیروهای راهبردی خود اقدام به تشکیل نیروی هوافضا کرده است. ضمن این که برپایی یک سامانه راداری هشدار دهنده در کالینینگراد در کنار استقرار موشک های هسته ای تهاجمی اسکندر از دیگر اقدامات روسیه در این زمینه محسوب می شود. این در حالی است که روسیه به صورت جدی تهدید کرده است که در صورت  پافشاری آمریکا در زمینه برپایی سامانه های ضد موشکی در اروپا، روسیه از پیمان کاهش تسلیحات راهبردی هسته ای موسوم به "استارت-2" خارج خواهد شد. هم چنین به عقیده کارشناسان، تصمیم روسیه برای استقرار موشک های اس-400 در جنوب این کشور در ارتباط با توافق ترکیه با آمریکا برای میزبانی سامانه راداری سپر موشکی در این کشور است و مسکو قصد دارد با استقرار موشک های پیشرفته، کارآیی سامانه سپر موشکی را به حداقل کاهش دهد. این در حالی است که با وجود اقدامات متقابل روسیه، هیچ نشانه ایی از عقب نشینی ناتو و آمریکا از موضع خود در زمینه ادامه استقرار سامانه های سپر موشکی در نقاط مختلف اروپا به چشم نمی‌خورد. ـ خبرگزاری فارس ـ